Communityplatform
Communityplatform
Samenwerkende reizigers voor een bereikbaar Eindhoven
 
 
 

De wereld verandert steeds sneller. Het aloude 'er is een probleem, we hebben een oplossing'-scenario gaat niet meer op: steeds meer kwesties zijn met elkaar verbonden en kunnen nauwelijks nog binnen een sector met de daar aanwezige kennis worden opgelost. Bijvoorbeeld: hoe zorgen we ervoor dat iedereen tevreden van een stad geniet?

Bij de start van een project is eigenlijk al vaag wat de oplossing gaat zijn: het probleem zelf is ook onduidelijk en generieke beleidsmaatregelen of technische kennis beginnen steeds ontoereikender te worden. Dan is een vraagstuk eigenlijk zo taai, dat er onder partijen weinig tot geen overeenstemming is over hoe verder. En als we traditiegetrouw een plan maken, dat plan goed beschrijven en het uiteindelijk bouwen, dan zien we dat die manier niet meer werkt. Want is het initiatief eenmaal gelanceerd, dan is de werkelijkheid - waar het op gebaseerd was - alweer veranderd.

Op veel plekken is het systeem van regels belangrijker geworden dan de mensen zelf, terwijl het juist die regels waren die mensen moesten helpen om verder te komen. De wens komt op om mensen centraal te stellen, om meer een leefwereld en minder een systeemwereld (Designing with-in Public Organizations (2018), André Schaminée) te hebben.

Dat is waar social design om de hoek komt kijken. De uitdaging is complex, open, dynamisch en gerelateerd aan andere uitdagingen. De oplossing is specifiek voor de situatie, blijft meegroeien en is bedacht door iedereen. Het proces omarmt complexiteit, het laat ons kijken naar een verborgen wereld met een andere bril. Het verandert innovatieve ideeën in gezamenlijke, kleine, effectieve iteratieve stappen, waardoor het uiteindelijke resultaat de verandering is waar iedereen zo op hoopte.

In plaats van een statische papieren rapportage bieden wij daarom een online platform met dynamische modellen die in een volgende fase van de deelopgave A2 Randweg Eindhoven kunnen worden aangepast aan de hand van nieuw verkregen inzichten. Tevens hopen we dat het bij de lezer leidt tot nieuwe inzichten, ideeën voor samenwerkingen en concrete stappen richting een gewenste toekomst.

Afdeling Buitengewone Zaken

15 februari 2019

Goed om te weten: de probleemanalyse en de globale oplossingsrichtingen voor deelopgave A2 Randweg Eindhoven worden in het voorjaar aangeboden aan de programmaraad van SmartwayZ.NL. De eindrapportage en concrete voorstellen voor vervolgacties volgen in de zomer van 2019.

Social design A2 randweg Eindhoven

Begin augustus 2018 is een social design traject voor de deelopgave ‘A2 Randweg Eindhoven’ gestart van het mobiliteitsprogramma SmartwayZ.NL, parallel aan een traditionele verkeersanalyse, uitgevoerd door Studio Bereikbaar.

SmartwayZ.NL bestaat uit acht samenhangende deelopgaven in Noord-Brabant en Limburg en richt zich op de corridor Breda-Venlo (A58, A2, A67), de A2 Weert - Eindhoven, de N279 Veghel - Asten en het gebied Zuidoost-Brabant. Acht deelopgaven, die moeten bijdragen aan verbetering van de bereikbaarheid en doorstroming.

Social design is een type ontwerp dat de rol en verantwoordelijkheid van de ontwerper in het hart van de maatschappij plaatst. Het ontwerpproces is bij social design zo ingericht dat sociale verandering plaatsvindt. Binnen de ontwerpwereld wordt social design gezien als een ontwerpproces dat iets kan toevoegen aan het menselijk welzijn en levensonderhoud. Vaak wordt de doelgroep zelf ook actief betrokken in het proces. Ontwerpers en creatieve professionals hebben een verantwoordelijkheid en zijn in staat om middels hun acties specifieke veranderingen in de wereld teweeg te brengen. Ontwerp kan bijvoorbeeld een toevoeging leveren aan de circulariteit van producten door te kijken naar de oorsprong van materialen en de manier van produceren.

Dit soort mobiliteitsopgaven wordt traditioneel gezien als een infrastructureel vraagstuk, maar kan net zo goed worden beschouwd als een gedragsvraagstuk. Immers, als de weggebruikers hun reis perfect op elkaar afstemmen dan zou er geen of een kleiner probleem zijn. SmartwayZ.NL kiest daarom voor een fundamenteel andere aanpak. Een design aanpak waarbij niet alleen de infrastructuur, maar ook de mensen en hun gedrag centraal staan.

Voor het inleven in het gedrag en de behoeften van weggebruikers, het herdefiniëren van de opgave en het ophalen van ideeën voor oplossingsrichtingen kent dit social design traject drie middelen. Dit zijn: kwalitatief empathisch onderzoek middels needfinding, stakeholderbijeenkomsten voor kennisdeling en een kwantitatieve enquête. 

Needfinding (het vinden van behoeften) is een techniek waardoor doelgroepen beter begrepen kunnen worden. We verkrijgen deze inzichten door intensief met de gebruiker in hun natuurlijke omgeving in gesprek te gaan en hun ritmes, beweegredenen en gewoonten te achterhalen.

Middels twintig intensieve interviews met verschillende type reizigers, gekozen aan de hand van eerdere onderzoeken, zijn voor deelopgave A2 Randweg Eindhoven de primaire doelgroepen bepaald. Deze zijn vervolgens gevalideerd met een regionale enquête en vastgelegd in zogeheten persona’s, waarmee impliciete inzichten, verrassingen, ongebruikelijke dingen en tegenstrijdigheden vastgelegd worden in de taal van de reizigers. 

Een persona is een fictief personage dat is gemaakt om een gebruikerstype te vertegenwoordigen dat, in dit geval, de wegen in en rondom Eindhoven op een vergelijkbare manier zou kunnen gebruiken. Het is een samenvatting van een persoon waar iedereen wel iemand of zichzelf in herkent. Persona’s zijn overtuigend omdat ze een persoonlijk gezicht plaatsen op verder abstracte gegevens. Ze bieden handelingsperspectief aan overheden, bedrijven, reizigers en bewoners in een complexe, dynamische wereld.

In een enquête werd uitgebreid gevraagd naar ervaren knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen vanuit het perspectief van de reizigers. Parallel aan dit onderzoek zijn een drietal sessies voor belanghebbende partijen georganiseerd. Zo zijn de inzichten van een grote groep reizigers gekoppeld aan overwegend lokale organisaties, bedrijven en overheden om vervolgens een proces te creëren dat aansluit bij de drijfveren en behoeften van diverse stakeholders.

Dit verslag is verrijkt met quotes uit het onderzoek, verspreid over de verschillende hoofdstukken. Het doel van deze quotes is om een emotionele laag toe te voegen aan de data en inzichten; om de menselijke kant van het verhaal tastbaar te maken. De quotes komen uit zowel de needfinding als de enquête en de stakeholderbijeenkomsten en zijn verbonden met de teksten waar ze bij staan.

Inhoudsopgave

Het verslag is opgedeeld in vier hoofdstukken met ieder een eigen pagina. Aan het einde van iedere pagina staat een knop die doorleidt naar het volgende hoofdstuk. Zo ook op deze pagina. Navigeer in onderstaand overzicht om direct een hoofdstuk te bekijken.

1. Algemeen profiel van de reiziger → · Persona's
· Conclusies
· De toekomst van de personagroepen
2. Enquêteresultaten → · Algemene gegevens
· Woon- en werklocatie
· Keuze vervoermiddel
3. Inzichten ten behoeve van oplossingsrichtingen → · Route en alternatieve modaliteiten
· Ervaringen met de betrouwbaarheid van de reis
· De route of het vervoermiddel aanpassen
· De keuze voor de auto is snel gemaakt
· Geregeld vanuit de werkgever
· Ervaren belemmeringen op de weg
· Het plannen van een reis
· De toekomstige generaties
4. Strategisch ontwerp → · Samenwerking
· Stakeholders verbinden om langdurige samenwerkingen te creëren
· Knelpunten
· Aanbevelingen
· Slotwoord