Communityplatform
Communityplatform
Samenwerkende reizigers voor een bereikbaar Eindhoven

Inzichten ten behoeve van oplossingsrichtingen

Een aantal uitkomsten van de enquête kunnen in een later stadium inzicht bieden die van pas komen bij het uitzetten van oplossingsrichtingen. Ze geven kaders aan de aspecten die mogelijk aansluiten en aanslaan bij de doelgroep.

 

Route en alternatieve modaliteiten

De volgende verbeterideeën hebben deelnemers aan de enquête het meeste geopperd:

Wegverbreding
Verbetering OV
Meer en betere op- & afritten
Vrachtwagenverkeer beperken
Ruit om Eindhoven

Allereerst valt op dat ‘Verbetering van het openbaar vervoer’ in de top 5 zit. De meeste respondenten zijn namelijk fervent autogebruiker maar blijkbaar is er toch interesse voor de verbetering van het OV. Overige vaak genoemde oplossingsrichtingen zijn overwegend op de infrastructuur van de snelweg gericht, met wegverbreding als favoriet. De ooit bedachte ‘Ruit om Eindhoven’ blijft populair en vrachtwagenverkeer wordt klaarblijkelijk collectief als hinderlijk ervaren. Deze oplossingsrichtingen sluiten overigens goed aan op de ergernissen die men op de weg ervaart.

Opmerkelijk is het feit dat de geopperde verbeteringen met name op de korte termijn gericht zijn. Dit is niet vreemd, aangezien mensen het over het algemeen lastig vinden om over langetermijnoplossingen na te denken. Ook al hebben we in één van de vragen die tot deze oplossingen hebben geleid specifiek gevraagd om oplossingen voor over 10 jaar, is men vaak niet verder gekomen dan incrementele, infrastructurele aanpassingen. Een andere verklaring kan zijn dat de respondenten eerst oplossingen voor de problemen die ze op dit moment ervaren willen zien, voordat de behoefte ontstaat aan het aanpakken van oplossingen met een langere termijn.  

 
Verbeteren en goedkoper maken OV Langere invoegstroken & afritten Vrachtwagens beperken & inhaalverbod in de spits Aparte busbaan & vrachtwagenstroken Rekeningrijden Stoplichten beter afstellen of verwijderen Alternatieve routes Carpoolen & P+R transferia buiten de stad Smart mobility Spreiding werktijden Thuiswerken stimuleren WegverbredingVerbetering openbaar vervoerMeer en betere op- en afrittenVrachtwagenverkeer beperkenRuit om Eindhoven Top 5 verbeterpunten:
 

Een aantal voorbeelden van verbeterideeën van respondenten:

Spoorboekloosrijden op de belangrijkste noord-zuid en oost-west verbindingen. Nederland is één grote stad.
— Respondent enquête
Mensen zijn bang in de auto. Ze gaan om vrachtauto’s te vermijden meteen naar links, of houden rechts door angst of hebben teveel afstand tot het vrachtverkeer voor zich en dwingen daardoor anderen naar links. Gevolg is slechte benutting van wegcapaciteit. Met name de rechter rijstrook wordt slecht benut.
— Respondent enquête
Veel meer openbaar vervoer, en dat dan ook nog gebruik mag maken van de vluchtstrook bij files, en strenge controles op hardrijden en A-sociaal rijgedrag.”
— Respondent enquête
Innovatieve toepassingen zoals de aanbreng van slimme verlichting en kantmarkering, oplaadpunten voor de e-bike, de beleving aan een fietsroute verbeteren en inrichting en voorrangssituatie voor fietsers veranderen.
— Respondent enquête
Meer asfalt is geen optie. Men moet naar alternatieven voor het dagelijkse vervoer, zoals bijvoorbeeld het fiscaal stimuleren van samen rijden. Het afschaffen van leaseauto’s. Het inperken van af- en toeritten op de randweg.
— Respondent enquête
Als het mogelijk zou zijn om bijvoorbeeld naar een OV-knooppunt te rijden met de auto waar vandaan er ieder 5 minuten een vervoermiddel vertrekt direct naar mijn bestemming of met een beperkt aantal stops, dat niet in de file staat dan zou ik dat serieus overwegen.
— Respondent enquête
Door slimme aanpassingen van het wegennet kan er ruimte ontstaan tussen de rijstroken waardoor een vorm van metro mogelijk kan zijn.
— Respondent enquête
Uitsluiten van pretverkeer. Pensionado’s, niet-werkenden die al om 8 uur naar ziekenhuizen moeten, mogen pas na negenen. Maar het liefst een spits vignet voor degenen die wel werken. En dan geen vignet voor mensen die bij een intercity station wonen en werken.
— Respondent enquête
Betere OV verbindingen en veiliger fietsroutes. Beloon mensen die buiten de spits rijden (veel mensen kunnen wel, maar willen niet). Niet meer asfalt, dat helpt toch niet. Verbod op inhalende vrachtwagens in de spits en bij geopende spitsstrook. Subsidie op aanschaf NS business card (door gemeente/provincie o.i.d.).
— Respondent enquête

Ervaringen met de betrouwbaarheid van de reis

Iets meer dan de helft van de respondenten geeft aan dat hun verwachte reistijd enigszins overeenkomt met hun daadwerkelijke reistijd. Tegenover pakweg een derde dat aangeeft dat dit niet (helemaal) overeenkomt. De betrouwbaarheid van de reistijd valt voor een groot deel van de reizigers dus toch tegen, ondanks dat dit met navigatie-apps tegenwoordig steeds nauwkeuriger in te schatten is. Dergelijke apps worden — zoals in de hieropvolgende antwoorden duidelijk wordt — regelmatig ingezet.

Wanneer ik reis op de A2 randweg/A50, dan kom ik aan op het tijdstip dat ik van tevoren had ingeschat (%)

 

De route of het vervoermiddel aanpassen

Het afzetten van de voorkeur voor het aanpassen van een route ten opzicht van die voor het aanpassen van het vervoermiddel, laat duidelijk zien dat men veel liever de route aanpast dan het vervoermiddel bij het optreden van belemmeringen op de route. Een mogelijke reden voor de afkeer tegenover het aanpassen van het vervoermiddel zou ermee te maken kunnen hebben dat er te weinig andere modaliteiten met een vergelijkbaar comfort, snelheid en bereikbaarheid worden aangeboden dan de auto. Een andere reden zou het gebrek aan speelruimte kunnen zijn om na te denken over alternatieven, omdat de reis slechts kort van tevoren wordt gepland — of zelfs helemaal niet. Dit blijkt ook hieronder uit de grafiek ‘Plannen van mijn reis’.

Wanneer er belemmeringen op de route A2/N2 randweg of A50 zijn, pas ik over het algemeen mijn route en/of vervoermiddel aan (%)

We zien hier dat reizigers over het algemeen wel hun route aanpassen, maar niet hun keuze voor vervoermiddel.
Ik zie dat er files staan. Nou ja, daar heb ik nu even geen zin in, dan rij ik wel een stukje binnendoor.
— De Relaxte Nomade
 

De keuze voor de auto is snel gemaakt

Bij de auto wordt als hoofdreden om voor deze modaliteit te kiezen de reistijd genoemd. Dat is niet verwonderlijk wanneer we steekproefsgewijs een aantal woon-werkritten binnen de regio Eindhoven analyseren. Meestal is zo’n rit minstens twee keer zo snel met de auto afgelegd als met het openbaar vervoer, om over de fiets nog maar te zwijgen. Helemaal wanneer het een kriskras verlopende beweging betreft, waarbij men naar meer dan één locatie reist, is de auto het meest tijdsefficiënt. Ook de nummers twee en drie, de reisafstand en ‘Ik heb afspraken op verschillende locaties’, zijn hieraan gekoppeld.

 

Hoofdredenen voor keuze auto

  1. De reistijd (25%)

  2. De reisafstand (16%)

  3. Ik heb afspraken op verschillende locaties (12%)

Hoofdredenen voor keuze fiets

  1. Mijn gezondheid (21%)

  2. De reistijd (17%)

  3. De reisafstand (15%)

 
’s Ochtends naar werk, dan naar huis maar eerst even boodschappen halen. Nog even naar de sportschool. Het zijn altijd kleine autoritjes bij mij.
— De Haastige Hopper

Fietsen wordt ten eerste geassocieerd met gezondheid. Wanneer de reisafstand en de reistijd kort genoeg zijn, kiezen mensen vaker voor de fiets. Reizigers kunnen worden aangespoord om vaker te gaan fietsen wanneer het voordeel van gezondheid extra wordt benadrukt.

Uit de enquête bleek bovendien dat de manier van reizen grote invloed heeft op hun geluksgevoel (61%) en in mindere mate op hun gezondheid (36%). Dat laatste komt waarschijnlijk omdat de respondenten hoofdzakelijk de auto pakken. Het extra benadrukken van deze twee aspecten is mogelijk kansrijk. Wanneer reizigers hun geluksgevoel en hun gezondheid meer associëren met hun manier van reizen, zullen ze misschien vaker geneigd zijn de fiets te pakken of hun leef- en reisschema efficiënter in te delen, om bijvoorbeeld meer tijd over te houden voor hun gezin.

 

Acceptabele vertraging

De respondenten zijn gevraagd naar het aantal minuten vertraging dat ze acceptabel vinden voordat ze een alternatief vervoermiddel overwegen.

  • 32% van de ondervraagden vindt een vertraging van 26 minuten of meer acceptabel;

  • 18% overweegt bij lichte vertraging (max. 5 minuten) alternatieve vervoermiddelen;

  • 57% overweegt alternatieve vervoermiddelen bij 0-15 minuten vertraging.

Bekijken we deze statistieken in het licht van combinatieritten en de reistijd met OV over hetzelfde traject, dan is de auto alsnog aantrekkelijker met een vertraging van 15-30 minuten. Het is enigszins verwonderlijk dat het merendeel (57%) van de respondenten al overweegt om een ander vervoermiddel te pakken bij 0-15 minuten vertraging, omdat de cijfers insinueren dat men met name is gefocust op tijdsefficiëntie. Mogelijk overwegen de respondenten wel een ander vervoermiddel, maar kiezen ze uiteindelijk toch voor de auto. Al met al toont dit antwoord wel een bereidheid voor andere modaliteiten. Dat leidt tot het inzicht dat hier kansen voor gedragsverandering kunnen liggen.

 

Hoeveel minuten vertraging vind jij op je woon-werkreis acceptabel voordat je een alternatief vervoermiddel overweegt? (%)

De auto is het meest flexibel, van deur-tot-deur en heeft de kortste reistijd, ondanks de files.
— de Eenvoudige Volger
 

Geregeld vanuit de werkgever

De vergoeding die verreweg het meeste door werkgevers wordt gegeven, is een algemene reiskostenvergoeding. Dit is een vergoeding die niet is gekoppeld aan een bepaalde modaliteit waardoor er ruimte is om zelf een vervoermiddel te kiezen. Op de tweede plaats staat de leaseauto die deze ruimte niet biedt. Als reden voor de leaseauto gaven mensen in de enquête vaak gemak en comfort aan.

Welke van de volgende woon-werkvergoedingen ontvang je? (#)

Het vaker aanbieden van OV-vergoedingen is echter niet per se direct gekoppeld aan minder auto’s op de weg, zoals de respondent hieronder ons weet te vertellen. De vraag is ook in hoeverre de werknemers met een algemene reisvergoeding voor wisselende modaliteiten kiezen.

Als ik met het OV ga betaal ik dubbel en als ik voor de OV-vergoeding zou kiezen dan verlies ik mijn recht om mijn auto gratis te kunnen parkeren.
— Respondent enquête

Ervaren belemmeringen op de weg

De file staat verreweg op nummer één in het lijstje met factoren die de reistevredenheid negatief beïnvloeden. Op nummer twee staat vertragingen en op drie staat de betrouwbaarheid van mijn reistijd, beide gevolgen van files. Al met al kan worden gezegd dat de belemmerende factoren die met drukke autowegen te maken hebben de grootste stoorfactor zijn, waarschijnlijk vanwege de hoge mate aan autovervoer binnen de respondentengroep.

Welke factoren belemmeren regelmatig jouw reistevredenheid? (#)

 

Vóór vertrek kijken de meeste mensen of er mogelijke belemmeringen zijn die hun reistijd beïnvloeden. Een mogelijke reden voor dit resultaat is dat tegenwoordig de drempel laag ligt om dit te doen; je hoeft maar een blik te werpen op bijvoorbeeld een kaartenapp en je weet al op welke routes er files zijn. Dit ‘checkmoment’ is een interessant gegeven voor mogelijke interventies, omdat het een contactpunt is met de gebruiker en er dus invloed kan worden uitgeoefend op diens gedrag.

Voor mijn vertrek bekijk ik of er belemmeringen zijn die van invloed zijn op mijn reistijd (file, uitval OV, weer, etc.) (%)


Het plannen van een reis

Het lijkt erop dat de meeste respondenten hun reis slechts kort van tevoren plannen; een dag vooraf of zelfs pas vlak voor vertrek. Van alle respondenten geeft 11% aan zijn of haar reis helemaal niet te plannen. Dit geeft weinig ruimte om na te denken over andere modaliteiten dan het meestgebruikte vervoermiddel, de auto. Een reiziger die we interviewden, gaf aan dat hij eigenlijk altijd de auto pakt, ook al woont hij op fietsafstand van zijn werk. Dit omdat hij dan niet hoeft niet na te denken over wat hij eventueel na werk nog wil doen. Een goede reisplanning is echter essentieel voor het slagen van alternatieven zoals carpoolen. Het motiveren van mensen om hun reizen vroeger te plannen zou een effectieve strategie kunnen zijn om flexibeler te maken in hun modaliteitskeuze.

Wanneer een reis wordt gepland (%)

 

De meeste respondenten maken regelmatig gebruik van navigatie en dat kan zorgen voor een aangepaste rijstijl. Een aantal geïnterviewden gaf bijvoorbeeld aan dat ze sinds het gebruik van een navigatiesysteem rustiger en vaker op de rechterrijstrook gingen rijden omdat ze nu zicht hebben op hun rijsnelheid. Daarnaast zie je met een navigatiesysteem sneller in dat de impact van het net wat sneller rijden minimaal invloed heeft op het verkorten van de reistijd, omdat de ETA (‘Estimated Time of Arrival’) minimaal verandert.

Als ik reis maak ik gebruik van een navigatiesysteem (Google Maps, TomTom, Waze, etc.) (%)

 

Carpoolen lijkt een manier om het aantal auto’s te verminderen. Om verschillende redenen zou 57% van de respondenten overwegen te gaan carpoolen. Wanneer er een geschikte buddy aanwezig is, zoals een collega die op dezelfde tijden reist en in de buurt woont, dan is 30% bereid om te gaan carpoolen. Van de respondenten die deze vraag beantwoord heeft (n=203, het was een open vraag) doet 10% dit zelfs al.

Een onderzoek van het CBS uit 2011 naar het spitsverkeer in Nederland laat zien dat carpoolen in de ochtendspits weinig voorkomt. Meestal zijn kinderen dan de passagiers in de auto. Er zijn 1,3 miljoen verplaatsingen in de ochtend, met 500.000 als passagier (27% van het totaal).

Welke factoren zorgen ervoor dat je zou overwegen om (voor een deel van je reis) gebruik te maken van carpooling?

 

Het merendeel van de respondenten geeft aan flexibele werktijden te hebben. Wat echter opvalt is dat van die groep circa de helft aangeeft de spits alsnog niet te kunnen mijden. ‘Flexibele werktijden’ is dus klaarblijkelijk niet de enige factor voor het vermijden van de spits.

Werk jij met flexibele werktijden waardoor je de spits kunt mijden? (%)

Ik ben wel flexibel in mijn werktijden, maar om 06:15 staat er al file. Nog eerder weggaan is echt geen optie.
— Respondent enquête
Denk ook eens aan scholen. Laat alle middelbare scholen en hoger in Eindhoven om 10.00 uur beginnen, dan mis je veel verkeer in de spits.
— Respondent enquête
Voer rekeningrijden in voor de mensen die wel een keuze hebben om buiten de spits te rijden, zoals de vele gepensioneerden met de fiets achterop de auto in de spits.
— Respondent enquête

De toekomstige generaties

We hebben de respondenten met kinderen gevraagd of ze hun kinderen konden vragen om een cijfer te geven aan hun eigen mobiliteit. Het bleek dat de kinderen van de respondenten met name in de leeftijdscategorie 12-25 jaar zitten. Wat opvalt is dat ze best wel tevreden zijn over hun mobiliteit, te zien wanneer je in de volgende grafiek ‘heel erg’ en ‘enigszins’ bij elkaar pakt. Daarbij is de leeftijd 18-25 ietwat minder tevreden. Dit is wat ons betreft opvallend, omdat het gros van deze kinderen geen beschikking heeft over een auto en de openbaar vervoer opties toch redelijk gering zijn in regio Eindhoven. Een andere verklaring zou kunnen zijn dat de kinderen bijna uitsluitend worden opgehaald en gebracht door hun ouders en daarmee ook op de locaties komen waar ze willen zijn - helaas hebben we dit niet opgenomen in de enquête. Een eventueel vervolgonderzoek naar de precieze redenen van deze algemene tevredenheid en de mogelijke ergernissen van de toekomstige generatie zou interessant kunnen zijn, omdat het ons inzicht geeft in toekomstige bewegingen.

Zijn jouw kinderen tevreden over hun eigen mobiliteit? Dus in hoeverre ze zich kunnen verplaatsen wanneer en hoe ze dat willen? (%)

Vanwege de kosten maken ze als het enigszins kan gebruik van het OV. Maar als het op comfort aankomt willen ze liever met de auto (zelf rijden of meerijden). Ze hebben een hekel aan de bus.
— Respondent enquête
Ze zijn net zoals veel pubers niet genegen om snel de fiets te pakken maar moeten wel omdat ze dat zelfstandig kunnen en er geen andere optie is. Maar liever zouden ze alles met de auto doen.
— Respondent enquête
Ik denk niet dat ik later een auto wil, veel te duur, ik ga wel met de trein.
— Respondent enquête